Kronik Prostatit (Kronik Pelvik Ağrı Sendromu) Nedir?

Nedir ve hangi türleri vardır

Prostat, erkeklerde mesanenin hemen altında yer alan ve idrar kanalını çepeçevre saran ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Prostatit, bu bezin ve çevresindeki pelvik bölgenin iltihabı ya da ağrılı durumu için kullanılan genel bir addır. Kronik prostatit ise yakınmaların en az üç ay boyunca, sürekli ya da gelip giderek devam ettiği tabloyu tanımlar.

Adı iltihabı çağrıştırsa da bu tablonun büyük bölümünde idrarda ya da prostat salgısında üreyen bir bakteri gösterilemez. Bu yüzden günümüzde en yaygın kabul gören sınıflandırma, prostatiti dört gruba ayırır:

• Akut bakteriyel prostatit. Ateş, titreme, şiddetli ağrı ve idrar yapmada zorlanmayla aniden başlar; acil değerlendirme gerektirir.
• Kronik bakteriyel prostatit. Yakınmalar aylar boyunca sürer ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları eşlik edebilir; incelemelerde bakteri gösterilir.
• Kronik prostatit / kronik pelvik ağrı sendromu. Tanı konan olguların büyük çoğunluğunu oluşturur. Ağrı ve idrar yakınmaları vardır, ancak bakteri gösterilemez. Prostat salgısında iltihap hücrelerinin bulunup bulunmamasına göre kendi içinde ikiye ayrılır.
• Belirtisiz iltihabi prostatit. Kişinin hiçbir yakınması yoktur; başka bir nedenle yapılan incelemede rastlantısal olarak saptanır.

Kronik pelvik ağrı sendromu adının içinde "prostatit" geçse de sorunun her zaman yalnızca prostattan kaynaklanmadığı bilinmektedir. Pelvik taban kasları, sinir uçlarının uyarılara verdiği yanıt ve mesane duvarının duyarlılığı da tabloya katkıda bulunabilir.

Neden olur

Kronik pelvik ağrı sendromunda tek bir neden gösterilemez; birden çok etkenin birlikte rol oynadığı düşünülmektedir. Araştırmalarda öne çıkan başlıklar şunlardır:

Geçirilmiş enfeksiyon. Bazı kişilerde yakınmalar bir idrar yolu enfeksiyonundan sonra başlar ve enfeksiyon geçtikten sonra da sürer. Bu durumda ağrının kaynağı artık mikroorganizma değil, geride kalan duyarlılık olarak ele alınır.

Pelvik taban kaslarının gerginliği. Leğen kemiği tabanındaki kaslar uzun süre kasılı kalabilir. Bu gerginlik oturmakla artan ağrıya, idrar yaparken zorlanmaya ve boşaltma sonrası rahatsızlığa yol açabilir. Uzun süre oturarak çalışmak, ağır kaldırmak ve stres bu gerginliği artırabilen başlıklar arasında sayılır.

Sinir sisteminin ağrıyı işleme biçimi. Uzun süren ağrıda sinir yolları uyarılara daha düşük eşikle yanıt verir hâle gelebilir. Bu, ağrının ilk nedeni ortadan kalktıktan sonra bile sürmesini açıklamak için üzerinde durulan mekanizmalardan biridir.

İdrarın prostat kanallarına geri kaçışı ve bağışıklık yanıtı. İdrar akımındaki bozukluklarla bağlantılı olarak öne sürülen, üzerinde araştırma süren açıklamalardır.

Eşlik eden durumlar. Kabızlık, huzursuz bağırsak yakınmaları, kaygı ve uyku bozukluğu tabloya sık eşlik eder. Bunlar ağrının nedeni olmayabilir, ancak şiddetini ve kişinin günlük yaşamdaki yükünü etkiler.

Belirtileri

Yakınmalar üç ana başlıkta toplanır: ağrı, idrar yakınmaları ve cinsel işlevle ilgili yakınmalar.

Ağrı en belirleyici bulgudur. En sık makat ile testisler arasındaki bölgede, yani perinede hissedilir. Bunun yanında kasıklarda, testislerde, penis ucunda, belin alt bölümünde ve karnın alt kısmında da duyulabilir. Ağrı çoğu zaman künt ve baskı hissi biçimindedir; uzun süre oturmakla, bisiklete binmekle ve sıkı giysilerle artabilir.

İdrarla ilgili yakınmalar arasında sık idrara çıkma, ani sıkışma hissi, idrar yaparken yanma, akımda zayıflama ve boşaltmanın tamamlanmadığı duygusu yer alır. Bu yakınmaların ayrıntılı çerçevesini dizüri ve iyi huylu prostat büyümesi yazılarımızda bulabilirsiniz.

Boşalma sırasında ya da sonrasında ağrı, cinsel isteğin azalması ve sertleşmeyle ilgili yakınmalar da bildirilir. Yakınmaların gelip gitmesi, iyi ve kötü dönemlerin birbirini izlemesi bu tablonun tipik özelliğidir; kötüleşme dönemleri yoğun çalışma, uykusuzluk ve stresle çakışabilir.

Kronik prostatit iyi huylu bir durumdur. Prostat kanserine dönüşmez ve kanser riskini artırdığı gösterilmemiştir. Ayrı bir tablo olan prostat kanseri için değerlendirme ölçütleri farklıdır.

Tanı ve değerlendirme

Tanı, öncelikle başka nedenleri dışlayarak konur. Hekim ayrıntılı öykü alır; yakınmaların ne zaman başladığını, hangi durumlarda arttığını, idrar ve bağırsak alışkanlıklarını ve geçirilmiş enfeksiyonları sorgular.

Değerlendirmede sık kullanılan basamaklar şunlardır:

• Belirti ölçeği. NIH-CPSI adı verilen soru listesi ağrıyı, idrar yakınmalarını ve yaşam kalitesini puanlar. Hem ilk değerlendirmede hem de izlemde gidişi izlemeye yarar.
• İdrar incelemesi ve kültür. Bakterinin gösterilip gösterilemediği, hangi türle karşı karşıya olunduğunu belirlemede belirleyicidir.
• Fizik muayene. Karın, kasık ve pelvik taban kaslarının değerlendirilmesini, gerektiğinde parmakla makat muayenesini içerir.
• Kan incelemeleri. Yaşa ve öyküye göre hekim ek incelemeler isteyebilir. Prostat iltihabı PSA değerini geçici olarak yükseltebildiği için bu testin zamanlaması ve yorumu hekim tarafından belirlenir.
• Görüntüleme. Mesanede idrar kalıp kalmadığını ölçmek ya da başka bir durumdan kuşkulanıldığında ultrason kullanılabilir.

Bu incelemelerin hangilerinin gerekli olduğu kişiye göre değişir. İnternette yer alan soru listeleri bir fikir verebilir, ancak tanı koydurmaz.

Günlük yaşam ve izlem

Kronik prostatitte yakınmaların seyri kişiden kişiye değişir. Günlük yaşamda sık gündeme gelen başlıklar şunlardır:

• Oturma düzeni. Uzun süre aralıksız oturmak yakınmaları artırabilir; ara vermek, ayağa kalkmak ve oturma yüzeyini gözden geçirmek gündeme gelir.
• Sıvı alımı ve bağırsak düzeni. Yeterli sıvı almak ve kabızlıktan kaçınmak pelvik bölgedeki zorlanmayı azaltmaya yönelik önerilerdendir.
• Beslenmede kişisel tetikleyiciler. Bazı kişiler acılı yiyecekler, kafein ya da alkolden sonra yakınmalarının arttığını bildirir. Herkes için geçerli bir liste yoktur; kendi tetikleyicilerinizi bir günlük tutarak fark edebilir ve bunu hekiminizle paylaşabilirsiniz.
• Hareket ve pelvik taban. Düzenli, ölçülü fiziksel etkinlik genel olarak önerilir. Pelvik taban kaslarına yönelik çalışmaların hangi biçimde yapılacağı kişiye göre değişir ve hekim ya da fizyoterapist değerlendirmesiyle belirlenir; yanlış uygulanan kasma çalışmaları yakınmaları artırabilir.
• Uyku ve stres. Uyku düzeni ve kaygı yönetimi, ağrının günlük yaşamdaki yükünü etkileyen başlıklar arasında değerlendirilir.
• Sıcak uygulama. Ilık duş ya da oturma banyosu gibi uygulamaların rahatlatıcı bulunduğu bildirilir.

Kronik prostatit çoğu zaman tek bir yaklaşımla değil, kişinin öne çıkan yakınmalarına göre düzenlenen bir izlem planıyla ele alınır. Bu planı hekiminiz oluşturur; hekiminizin başlattığı bir tedaviyi yakınmalar azaldı diye kendi kararınızla bırakmayınız.

Ne zaman hekime başvurulmalı

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden hekime başvurmak gerekir:

• Ateş, titreme ve şiddetli pelvik ağrının birlikte bulunması.
• Hiç idrar yapamama ya da mesanenin boşaltılamadığı hissi.
• İdrarda ya da menide görünür kan.
• Testislerde ani başlayan şiddetli ağrı ve şişlik.
• Yakınmalarla birlikte açıklanamayan kilo kaybı ya da gece terlemesi.

Bunların dışında, üç aydan uzun süren pelvik ağrı ve idrar yakınmaları da değerlendirilmelidir. Yakınmaların uzun sürmesi ciddi bir hastalık anlamına gelmez, ancak nedenin ayırt edilmesi ve izlem planının kurulması için hekim değerlendirmesi gerekir. Tekrarlayan idrar yolu yakınmalarında idrar yolu enfeksiyonu yazımız da yol gösterici olabilir.

Bu sayfa genel sağlık bilgisi amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için hekiminize, ilaç kullanımıyla ilgili sorularınız için eczacınıza başvurunuz.

Sık sorulan sorular

Kronik prostatit bulaşıcı mıdır?

Hayır. Kronik prostatit ve kronik pelvik ağrı sendromu cinsel yolla bulaşan bir hastalık değildir; eşe geçmez. Yakınmaların bir enfeksiyonla ilişkili olup olmadığını ayırt etmek için hekiminiz idrar incelemesi isteyebilir.

Kronik prostatit prostat kanserine dönüşür mü?

Hayır. Kronik prostatit iyi huylu bir durumdur ve kansere dönüşmez. Ancak prostat iltihabı PSA değerini geçici olarak yükseltebilir; bu testin ne zaman yapılacağına ve sonucun nasıl yorumlanacağına hekiminiz karar verir.

Yakınmalarım geçip geçip tekrarlıyor, bu normal mi?

İyi ve kötü dönemlerin birbirini izlemesi bu tablonun tipik özelliğidir. Kötüleşme dönemleri yoğun çalışma, uykusuzluk ya da stresle çakışabilir. Gidişin izlenmesi için hekim kontrollerinizi aksatmayınız.

Kronik prostatit kısırlık yapar mı?

Yakınmalar cinsel yaşamı ve boşalmayı etkileyebilir. Çocuk sahibi olma isteği varsa değerlendirme ayrı bir başlıktır; sperm sağlığı yazımızda yer alan çerçeveyi okuyabilir ve durumunuzu hekiminizle konuşabilirsiniz.

Bisiklete binmek yakınmaları artırır mı?

Bazı kişiler uzun süreli bisiklet kullanımından sonra perine bölgesindeki baskı hissinin arttığını bildirir. Herkes için geçerli bir yasak yoktur; kendi tetikleyicilerinizi izleyip hekiminizle paylaşabilirsiniz.

Antibiyotik her kronik prostatitte gerekir mi?

Tedavi kararını hekim verir. Bakterinin gösterildiği ve gösterilemediği tablolar birbirinden farklı değerlendirilir; bu nedenle yaklaşım kişiye göre belirlenir. İlaç kullanımıyla ilgili sorularınız için eczacınıza danışabilirsiniz.

Aymed İlaç Sanayi, üroloji ve nefroloji alanlarında ruhsatlı beşeri tıbbi ürünler üretmektedir. Bu sayfa tanı veya tedavi önerisi içermez; genel sağlık bilgisi amaçlıdır.