For English

Böbrek Taşı ve Tedavisi

Böbrek Taşı
Taş hastalığı sık tekrarlaması ve yüksek insidansi nedeniyle önemli bir sağlık sorunudur. Coğrafi ve ırk farklılıklarına bağlı olarak, bazı toplumlarda daha sık olarak görülmektedir. Türk toplumu da taş hastalığının sık karşılaşıldığı toplumlardan biridir.

Taş, küçük miktarda protein içine gömülmüş olan mineral maddedir. Çoğunlukla kalsiyum oksalat'dan oluşur. Fakat kalsiyum fosfat ya da ürik asit veya başka kimyasal maddelerden de oluşabilir.

Taşlar kum taneleri kadar küçük ya da golf topu kadar büyük olabilir. Taşın boyutu, biçimi ve yer'i değişik belirtilere neden olabilir. Böbrek taşı olan bir kimsede şiddetli ağrı olabileceği gibi hiçbir ağrı da olmayabilir. Ağrı seviyesi, böbrek taşının idrar akımını ne kadar engellediğine bağlıdır. Mide bulantısı, idrar yaparken yanma hissi, idrarda kan ve sürekli tekrarlanan idrar yolları enfeksiyonu sık görülen semptomlardır.

Neden oluşur?
Bazı taş çeşitleri genetik temellere dayalı iken, bazılarının kaynağı çevresel yada beslenmeye ait nedenler olabilir. İdrardaki tuzların Süpersatürasyonu ile (Kalsiyum oksalat taşları için kalsiyum ve oksalatın idrarda yoğunlukları) kristalleşme ve taş oluşumu başlar.

Çok fazla kalsiyum, protein, tuz ve bazı vitaminler (C, D) taş oluşumuna katkıda bulunan nedenlerdir. Çok fazla ürik asit veya idrarda yüksek miktarda asit seviyesi taş oluşumuna neden olur. Metabolik olarak hipositraturisi olan veya genetik bazı hastalıklar nedeniyle taş oluşabilir. Tekrarlayan idrar yolları enfeksiyonu nedeni ile taş oluşabilir.

Tedavi ve Hastalığı Önleme
Acıyı hafifletme taş tedavisinde önceliktir. Acıyı kontrol altına aldıktan sonra X-Ray görünümünde her hangi bir tıkanıklık veya enfeksiyon bulunmuyor ise taşı atmak için ağrı kesici ilaç tedavisi gerekebilir.

Taşın bulunduğu yerden doğal yollarla hareket edip düşme olasılığı bulunmuyorsa, cerrahi operasyon veya ESWL ile böbrek taşsız hale getirilir. Böbrekte yeniden taş oluşumunu engellemek için, hastaya medikal tedavi ve diyet önerilir.

Medikal tedavi ve önerilen diyet
Yapılan bilimsel çalışmalara göre yüksek kalsiyum, sodyum ve oksalat içeren diyetler belli taş oluşumlarında risk arz eder. Aşağıdaki tabloda uygulanacak diyette izin verilen ve verilmeyen yiyecek gruplarını bulabilirsiniz.

Yiyecek Grubu İzin Verilen İzin Verilmeyen
İçecekler Gazlı içecekler, kahve, taze limonata, hazır çay Bütün süt ürünleri, milkshake, sıcak çikolata, kakao karışımları
Ekmek ve Tahıl Bisküvi, ekmek, mısır ekmeği, gözleme, krep Unlu ve buğdaylı pideler
Peynir Hiçbiri Bütün peynirler
Tatlılar Meyveli turtalar, kurabiye, marmelat, şeker, bal, jöle, vanilyalı gofret Puding, dondurma, seker pekmezi, çikolata şurubu, koyu krema, yoğurt
Yağ Tereyağı, margarin, bitkisel sıvı yağ Peynirden yapılmış salata sosu
Meyve ve Meyve suları Taze, konserve ve dondurulmuş meyve ve meyve suları, kurutulmuş meyveler Konserve havuç suyu, domates suyu, toz halinde meyve suları
Etler Kaynatılmış, fırında pişmiş veya kebap tarzında ızgara dana eti, tavuk, tatlı su balığı, hindi, ton balığı, kuzu veya geyik eti Tuzlanmış, konserve, veya mangalda pişen et, havyar, somon, pizza, pastırma, güveç
Nişasta Mısır, erişte, patates, pilav ve spagetti, kurutulmuş nohut Patates cipsi, mısırlı puding
Sebze ve Çorbalar Taze ve dondurulmuş, tuzsuz ev yapımı ve salata Lahana turşusu, salamura edilmiş sebzeler, konserve, ıspanak, konserve çorbalar
Çeşitli Baharatlar, tuzsuz fıstık ezmesi, spagetti sosu, et sosu Turşu, tuzlu fıstıklar, hardal, patlamış mısır, soya sosu, zeytin
Tamamlayıcılar Doktor tavsiyesi dışında yok D Vitamini, C vitamini

Tuzu Önleme Talimatları
Masada tuz kullanmayın, Yemek yaparken çok az tuz kullanın, Tuz içeren yiyeceklere yemek yaparken tuz koymayın, Yemek tariflerindeki tuz miktarını yarıya indirin.